فصل ۳: اتم‌ها؛ الفبای مواد

تو این فصل با یه سؤال خیلی ساده شروع کردیم: مواد از چی ساخته شدن؟ آزمایش قند جوابش رو نشون داد: حبهٔ قند رو که خرد کنی و تو آب حل کنی، ذره‌های قند اون‌قدر ریز می‌شن که دیده نمی‌شن، ولی هنوز تو لیوان هستن — آب شیرینه دیگه! پس همهٔ مواد از ذره‌های خیلی ریزی به اسم اتم ساخته شدن؛ اتمی که حتی با میکروسکوپ‌های قوی هم دیده نمی‌شه و دانشمندها با مشاهدهٔ غیرمستقیم کشفش کردن — دقیقاً مثل کاری که تو فعالیت گلوله‌های خمیری کردی: بدون باز کردنشون، ساختار درونشون رو حدس زدی. بعد فهمیدی تقریباً ۹۰ نوع اتم، الفبای سازندهٔ همهٔ مواد جهانه (مثل ۳۲ حرف الفبا که همهٔ کلمات رو می‌سازن)؛ هر مادهٔ خالصی که فقط یک نوع اتم داره «عنصر» می‌شه و وقتی دو یا چند اتم به هم می‌رسن و پیوند می‌خورن، «مولکول» می‌سازن؛ مثل مولکول آب که از اکسیژن و هیدروژن تشکیل شده. عنصرها دو گروهن: فلز (براق و رسانای برق، مثل مس و آهن) و نافلز (مثل گوگرد و گازهای هوا)؛ فقط تعداد کمی مثل طلا و گوگرد آزاد تو طبیعت پیدا می‌شن. خود اتم هم از الکترون، پروتون و نوترون ساخته شده؛ تو نمودار کتاب اتم کربن ۶ الکترون و اتم اکسیژن ۸ الکترون داره. آخر سر هم مواد سه حالت دارن: جامد شکل و حجم معین داره، مایع حجم معین داره ولی شکل ظرف رو می‌گیره و گاز هیچ‌کدوم رو نداره؛ چون فاصلهٔ ذره‌ها تو گاز خیلی بیشتره و واسه همین گاز راحت متراکم می‌شه. با گرم شدن، انرژی و جنبش ذره‌ها بیشتر می‌شه و ماده تغییر حالت می‌ده: یخ → آب → بخار.